काठमाडौँ । नेपाल–भारतबीचको परम्परागत ‘बेटी–रोटी’ सम्बन्ध पछिल्लो समय नीतिगत कडाइका कारण दबाबमा पर्न थालेको छ। नयाँ सरकारद्वारा भारतीय सवारी साधनमा लगाइएको प्रतिबन्ध र नेपालमा पेट्रोलको मूल्य भारतभन्दा उच्च कायम गरिँदा यसको प्रत्यक्ष असर सीमावर्ती जनजीवनमा देखिन थालेको छ।
सीमा नाकाहरूमा भारतीय नम्बर प्लेटका सवारी साधन सञ्चालनमा रोक लगाइएपछि दैनिक आवतजावत, साना व्यापार तथा पारिवारिक भेटघाटमा कठिनाइ बढेको स्थानीयवासी बताउँछन्। यसअघि सहज रूपमा हुने आवागमन अहिले झन्झटिलो बन्दै गएको छ।
त्यसैगरी नेपालमा पेट्रोलको मूल्य भारतभन्दा महँगो हुँदा सीमावर्ती क्षेत्रका उपभोक्तामा असन्तुष्टि बढेको छ। धेरैले सस्तो इन्धनका लागि सीमा पार गर्ने प्रवृत्ति बढ्न सक्ने र यसले अनौपचारिक कारोबारलाई समेत प्रोत्साहन दिन सक्ने चिन्ता व्यक्त गरेका छन्।
विश्लेषकहरूका अनुसार यस्ता नीतिगत निर्णयले राष्ट्रिय हित संरक्षणको उद्देश्य बोके पनि त्यसको सामाजिक प्रभावलाई बेवास्ता गर्न नहुने सुझाव दिएका छन्। विशेषगरी ‘बेटी–रोटी’ जस्तो गहिरो सम्बन्धमा नीतिगत कठोरताले दूरी बढाउने जोखिम रहने उनीहरूको भनाइ छ।
यता सरकारी अधिकारीहरूले भने सीमा व्यवस्थापन, राजस्व नियन्त्रण र आन्तरिक बजार सन्तुलनका लागि यस्ता कदम आवश्यक भएको तर्क गर्दै आएका छन्। उनीहरूले दीर्घकालीन रूपमा यसले देशको अर्थतन्त्रमा सकारात्मक प्रभाव पार्ने दाबी गरेका छन्।
नेपाल–भारतबीचको ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र पारिवारिक सम्बन्धलाई सन्तुलनमा राख्दै नीतिगत निर्णयहरू कार्यान्वयन गर्नुपर्ने आवश्यकता अहिले झन् महसुस गरिएको छ।
